Nằm giữa trung tâm phường Buôn Ma Thuột, Di tích lịch sử Quốc gia Đình Lạc Giao hiện lên như một chứng nhân lặng lẽ của lịch sử, lưu giữ dấu ấn đoàn kết và giao hòa văn hóa trên vùng đất Tây Nguyên đầy nắng gió.

Sức sống mới từ giá trị cũ

Đặc biệt, lần đầu tiên Ngày Thơ Việt Nam với chủ đề “Đắk Lắk - Vượt sóng ra khơi, vươn tầm cao mới” được tổ chức tại Đình Lạc Giao, tạo nên một dấu ấn nghệ thuật chưa từng có. Việc lựa chọn ngôi đình gần trăm tuổi làm điểm đến cho thi ca không chỉ làm mới một sự kiện thường niên, mà còn biến không gian tôn nghiêm, trầm mặc thành một sân khấu nghệ thuật đa sắc màu.

Là người đều đặn góp giọng trong các ngày hội thi ca hằng năm của tỉnh, nghệ sĩ ngâm thơ Hồng Hiên bày tỏ sự tâm đắc khi đưa Ngày Thơ về không gian đình làng: “Mọi năm Ngày Thơ Việt Nam thường tổ chức ở nhà văn hóa hoặc các trường đại học, nhưng năm nay làm tại Đình Lạc Giao tôi thấy rất phù hợp. Không khí ở đây ấm cúng, lắng đọng và gần gũi, tạo cảm hứng rất lớn cho người biểu diễn và giúp mọi người tập trung vào nội dung chương trình nhiều hơn”.

Nghệ nhân diễn tấu cồng chiêng và kể Khan dưới mái đình Lạc Giao.

Cái tên "Lạc Giao" vốn mang hàm ý về sự giao thoa, hòa hợp giữa những người con đất Việt lên lập nghiệp và gắn kết với vùng đất mới. Trải qua gần một thế kỷ kể từ khi được xây dựng vào năm 1928, ngôi đình không chỉ là thiết chế tín ngưỡng của cộng đồng người Kinh đến lập nghiệp nơi cao nguyên, mà còn trở thành biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng và sức sống bền bỉ theo dòng chảy thời gian.

Nhiều năm qua, hoạt động tại Đình Lạc Giao chủ yếu gắn với các kỳ tế lễ thường niên như: Lễ Tế Xuân, Tế Thu, Giỗ Tổ Hùng Vương hay các dịp tưởng niệm chiến sĩ Nam Tiến hy sinh năm 1945. Không gian đình vì thế cũng mang đậm tính trang nghiêm, thường chỉ giới hạn trong phạm vi sinh hoạt tâm linh.

Tuy nhiên, gần đây di tích đã thoát khỏi không gian khép kín để trở nên gần gũi hơn với đời sống đương đại. Sự chuyển mình của Đình Lạc Giao thể hiện rõ nét nhất qua chuỗi hoạt động Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Chỉ từ ngày 11 - 25/2 (24 tháng Chạp đến mùng 4 tháng Giêng), di tích đã thu hút hơn 2.100 lượt khách tham quan, trở thành một thực thể sống động giữa lòng đô thị.

Sức hút này đến từ việc tái hiện trọn vẹn không gian Tết xưa với những gốc đào rực rỡ và các gian hàng trải nghiệm văn hóa dân gian được bài trí tinh tế. Tại đây, người dân, du khách không chỉ đến để chiêm bái, mà còn hòa mình vào nhịp điệu múa sạp rộn ràng, hay say sưa thưởng lãm các tranh, ảnh nghệ thuật ca ngợi vẻ đẹp quê hương Đắk Lắk được sắp đặt khéo léo dọc các lối đi.

Em Lê Minh Tuấn (phường Buôn Ma Thuột) xúc động chia sẻ: “Trong không gian trầm mặc với mái ngói rêu phong, em cảm nhận được sự thư thái, nhẹ lòng đến lạ kỳ. Được sống và trải nghiệm bầu không khí lắng đọng tại đình, mọi ồn ã bên ngoài đều lùi xa, chỉ còn lại sự kết nối sâu sắc giữa tâm hồn với di sản và những giá trị văn hóa truyền thống đang hiện hữu vẹn nguyên”.

Du khách quốc tế tìm hiểu cách làm bánh thuẫn truyền thống tại không gian Tết xưa Đình Lạc Giao.

Trung tâm sinh hoạt cộng đồng

Việc tổ chức tiếp nối nhiều sự kiện tại Di tích lịch sử Quốc gia Đình Lạc Giao cho thấy tư duy bảo tồn đang chuyển dịch mạnh mẽ từ “giữ gìn” sang “phát huy”.

Bà Niê Thanh Mai, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Đắk Lắk cho biết, sau khi được tu bổ, Đình Lạc Giao rất phù hợp để tổ chức các hoạt động văn hóa vì yếu tố truyền thống đậm nét. Thời gian tới, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh không dừng lại ở các chương trình quy mô lớn mà sẽ chú trọng vào những cuộc hội ngộ chiều sâu, những buổi diễn tấu nhẹ nhàng của các câu lạc bộ văn thơ, người cao tuổi..., tất cả nhằm mục tiêu đưa di tích trở nên sống động và gần gũi hơn trong lòng mọi thế hệ thông qua sự tương tác, bồi đắp thường xuyên từ chính cộng đồng.

Đồng quan điểm đó, bà Võ Thị Phượng, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk khẳng định, đơn vị sẽ tập trung đẩy mạnh truyền thông số để lan tỏa câu chuyện di sản đến giới trẻ; đưa cộng đồng trở thành chủ thể trực tiếp tham gia gìn giữ các nghi lễ. Đây được xem là hướng đi bền vững để biến mỗi người dân thành một "người giữ lửa", giúp bảo tồn văn hóa từ gốc.

Đồng thời đa dạng hóa các hoạt động trải nghiệm như trò chơi dân gian, trình diễn dân ca và nghệ thuật viết thư pháp định kỳ nhằm xây dựng Đình Lạc Giao thành một hệ sinh thái văn hóa năng động.

Việc biến Đình Lạc Giao thành một trung tâm sinh hoạt cộng đồng mở chính là cách để di sản không chỉ thuộc về quá khứ mà luôn đồng hành cùng tương lai.

Như Quỳnh