Tháo gỡ nút thắt giải phóng mặt bằng

Nhiều năm qua, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn là điểm nghẽn lớn nhất khiến hàng loạt dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk chậm tiến độ. Một trong những nguyên nhân cốt lõi là sự bất cập của cơ chế định giá đất, khi giá bồi thường theo bảng giá Nhà nước quá thấp so với giá thị trường, dẫn đến thiếu sự đồng thuận của người dân.

Nhìn lại giai đoạn trước, thực trạng chậm ban hành giá đất đã khiến nhiều dự án tại TP. Buôn Ma Thuột (cũ) rơi vào cảnh bế tắc. Hàng trăm thửa đất không thể áp giá đền bù, hỗ trợ GPMB trong một thời gian dài, buộc các công trình phải tạm dừng thi công dù đã triển khai. Những vướng mắc này chủ yếu đến từ việc thiếu cơ sở pháp lý để xác định mức giá phù hợp với biến động thị trường.

Luật Đất đai 2024 với quy định xây dựng bảng giá đất hằng năm được kỳ vọng sẽ tháo gỡ căn bản nút thắt này. Khi giá đất được cập nhật thường xuyên, sát với giá thị trường, giá bồi thường sẽ phản ánh đúng hơn giá trị thực của thửa đất bị thu hồi. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là yếu tố then chốt tạo sự đồng thuận xã hội.

Thực tế cho thấy, phía sau mỗi mét vuông đất bị thu hồi là sinh kế, là kế hoạch tương lai của cả một gia đình. Nhiều người dân từng rơi vào cảnh “mất đất - mất kế sinh nhai” vì số tiền bồi thường không đủ để tái lập quỹ đất hoặc chuyển đổi nghề nghiệp. Vì vậy, kỳ vọng lớn nhất của người dân khi bảng giá đất mới được áp dụng là được bồi thường thỏa đáng, công bằng và minh bạch.

Đoàn công tác của UBND tỉnh kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng, tiến độ thi công các công trình, dự án trên địa bàn tỉnh. Ảnh: H. Tuyết

Gia đình bà Vũ Thị Hương (xã Ea Knuếc) thuộc diện phải thu hồi đất thực hiện Dự án đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh đoạn tránh phía Đông TP. Buôn Ma Thuột chia sẻ, trước đây điều khiến người dân lo lắng nhất khi có dự án đi qua là giá đền bù quá thấp so với thực tế. Khi Luật Đất đai 2024 được triển khai, bà và nhiều hộ dân kỳ vọng bảng giá đất mới sẽ bảo đảm quyền lợi chính đáng, giúp người dân yên tâm ổn định cuộc sống sau khi nhường đất cho dự án.

Cùng chung tâm trạng, ông Nguyễn Văn Chương (khu phố Phú Nông, phường Phú Yên) cho biết, gia đình ông nằm trong khu vực dự kiến có Dự án đường sắt tốc độ cao đi qua. Ông hoàn toàn ủng hộ chủ trương phát triển hạ tầng của Nhà nước, song vấn đề then chốt vẫn là giá đền bù. “Nếu giá đất được xác định sát thực tế, người dân sẽ sẵn sàng ủng hộ, vì quyền lợi được bảo đảm”, ông Chương nói.

Bên cạnh kỳ vọng, không ít người dân cũng bày tỏ băn khoăn khi giá đất tăng, các khoản thuế, phí liên quan như tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ, thuế thu nhập cá nhân, chi phí tách thửa, chuyển mục đích sử dụng đất… cũng sẽ tăng theo. Điều này có thể tạo áp lực tài chính, nhất là với các hộ dân có thu nhập thấp ở khu vực đô thị.

Theo ý kiến của nhiều người dân, để bảng giá đất mới thực sự đi vào cuộc sống, cùng với việc điều chỉnh giá đất, Nhà nước cần có cơ chế miễn, giảm, giãn nghĩa vụ tài chính cho các đối tượng yếu thế, các trường hợp chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhỏ lẻ phục vụ nhu cầu ở thực. Đồng thời, thủ tục hành chính cần được đơn giản hóa, minh bạch để người dân dễ tiếp cận, thực hiện.

Từ góc độ nhà quản lý, ông Huỳnh Đức Nam, Trưởng Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Sở Xây dựng cho rằng, khi giá bồi thường sát thực tế, khiếu kiện sẽ giảm, tiến độ giải phóng mặt bằng được đẩy nhanh, tạo điều kiện cho các dự án đầu tư xây dựng triển khai thuận lợi. Đây chính là lợi ích kép: người dân được bảo đảm quyền lợi, còn Nhà nước và doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí xã hội.

Ngô Xuân - Phạm Hoàng