Nghị quyết 254/2025/QH15 - Quyết sách tháo gỡ kịp thời điểm nghẽn về đất đai

Nghị quyết số 254/2025/QH15 “Quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai” có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Đây là một trong những quyết sách được người dân kỳ vọng bởi tính “mở khóa” một lĩnh vực vốn còn những khoảng trống trong quy định của luật, sự chồng chéo trong thực thi khiến cả người dân lẫn chính quyền cơ sở đều lúng túng.

Đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng của quốc gia, gắn trực tiếp với ổn định chính trị - xã hội, sinh kế của người dân và môi trường đầu tư. Tuy nhiên, thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, hệ thống pháp luật về đất đai dù liên tục được sửa đổi, bổ sung nhưng vẫn còn không ít bất cập, thậm chí có nơi trở thành “điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Đó là những vướng mắc trong xác định giá đất, thu hồi - bồi thường - tái định cư; mối quan hệ giữa quy hoạch và quyền lợi người sử dụng đất; giữa luật đất đai với các luật liên quan… Chính vì vậy, không ít địa phương lâm vào tình trạng lúng túng trong tổ chức thực hiện; cán bộ e ngại sai sót, né tránh trách nhiệm; dự án đầu tư đình trệ; khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai chiếm tỷ lệ cao và kéo dài.

Đắk Lắk là một trong những địa phương giàu tài nguyên đất đai, Nghị quyết số 254 của Quốc hội với những điểm mới đột phá, sẽ tạo điều kiện cho tỉnh khơi thông nguồn lực từ đất đai trong thu hút đầu tư. Ảnh: Hoàng Gia

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp mang tính tháo gỡ tổng thể, kịp thời, nhằm khơi thông dòng chảy chính sách, giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển. Nghị quyết số 254 của Quốc hội với những điểm mới đột phá như: mở rộng và linh hoạt hơn các trường hợp Nhà nước thu hồi đất; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng - rút ngắn thời gian, tăng tính chủ động; cải cách mạnh mẽ cơ chế giá đất, giảm gánh nặng tài chính cho người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất; tạo thuận lợi cho đầu tư - kinh doanh, giảm thủ tục hành chính…

Trong đó, điểm mới được người dân trông chờ nhất là quy định về nghĩa vụ tài chính và đăng ký đất đai, tách thửa, cấp giấy chứng nhận được quy định tại điều 10 và điều 11. Theo đó, Điều 10 Nghị quyết số 254/2025/QH15 quy định rõ: Trường hợp được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì không phải làm thủ tục xác định giá đất. Khi chuyển mục đích sử dụng đất, đặc biệt với đất vườn, ao trong cùng thửa đất ở, tiền sử dụng đất được tính theo 30% - 50% - 100% chênh lệch, tùy diện tích và hạn mức. Theo Điều 11, nghị quyết đã tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tiễn, trong đó cho phép bán tài sản gắn liền với đất thuê trả tiền hằng năm khi đủ điều kiện; đăng ký thế chấp chỉ cần cập nhật vào cơ sở dữ liệu đất đai, không phải ghi trên Giấy chứng nhận; việc tách thửa đất, hợp thửa đất quy định tại điểm d Khoản 1 Điều 220 của Luật Đất đai phải bảo đảm có lối đi kết nối với đường giao thông công cộng hoặc được người sử dụng đất liền kề đồng ý cho đi qua để kết nối với đường giao thông công cộng. Trường hợp người sử dụng đất dành một phần diện tích của thửa đất ở hoặc thửa đất có đất ở và đất khác trong cùng thửa đất để làm lối đi, khi thực hiện việc tách thửa đất hoặc hợp thửa đất thì không bắt buộc thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất đối với phần diện tích đất để làm lối đi đó.

Các dự án đầu tư đô thị đã góp phần thúc đẩy sự phát triển, phát huy nguồn lực đất đai ở Tuy Hòa. Ảnh: Ngọc Thắng

Có thể thấy, không chỉ gỡ điểm nghẽn, nghị quyết còn tạo hành lang pháp lý làm rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý đất đai, hạn chế tình trạng đùn đẩy, né tránh, góp phần tháo gỡ tâm lý “sợ sai” vốn đang là lực cản không nhỏ trong bộ máy.

Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 mang quyết tâm chính trị mạnh mẽ để khơi thông nguồn lực từ đất đai trong bối cảnh yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng, ổn định xã hội và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Lê Hương